Gweledigaeth y Silyns ac Ein Gwaith Presennol

Gweledigaeth y Silyns ac Ein Gwaith Presennol

02-Medi-2019
Share

Arloeswyr ym maes addysg oedolion yng Nghymru oedd Mary Silyn a Robert Silyn Roberts. Roeddent yn gyfrifol am adeiladu rhwydwaith clodwiw o weithgareddau’r WEA/CAG (Cymdeithas Addysg y Gweithwyr) yng ngogledd Cymru, y gogledd-orllewin yn arbennig, yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif. Robert - a adnabuwyd yn syml fel ‘Silyn’ - oedd Ysgrifennydd cychwynnol CAG yng ngogledd Cymru (1925-30) ac yn dilyn ei farwolaeth gynamserol estynnodd ei wraig Mary’r achos yn ystod ei hamser hi wrth y llyw (1930-45).

Nodwyd eu gweledigaeth mewn achlysur yn Awst 2019 a drefnwyd gan Addysg Oedolion Cymru | Adult Learning Wales yn Eisteddfod Genedlaethol Llanrwst. Yno gwnaeth yr awdures Angharad Tomos ac aelodau o Theatr Bara Caws gynnig disgrifiad grymus o’r gwaith dyfeisgar yr oedd Mary Silyn yn enwedig yn ymgorffori yn y ffurf gynyddol yma o addysg. Hithau oedd yr Ysgrifennydd benywaidd cyntaf mewn unrhyw ranbarth o’r WEA ym Mhrydain. Byddai hi heb os wedi cymeradwyo’r ffaith fod menywod yn meddu ar gymaint o swyddi hŷn mewn addysg yng Nghymru heddiw – o’r Gweinidog dros Addysg i is-gangellorion sefydliadau addysg uwch i brif weithredwr Addysg Oedolion Cymru | Adult Learning Wales.

Bu rhai camau ymlaen yn nhermau cydraddoldeb ymysg y rhywiau felly, gyda gwead cymdeithas wedi newid i raddau helaeth. Conglfaen eu hallbwn nhw’r adeg honno oedd addysg i weithwyr, yn adlewyrchu enw’r sefydliad – chwarelwyr, amaethwyr ac yn y blaen. Rydym heddiw yn canolbwyntio mwy ar y sawl sydd yn ceisio am gymwysterau wrth chwilio am waith neu sydd ar y cyfan wedi gadael gwaith cyflogedig, er bod ein cydweithrediad gydag undebau llafur yn dal i fod yn gainc gref o’r hyn yr ydym. Parhawn serch hynny i ymateb i ofynion ein dysgwyr gyda chyrsiau sydd wedi eu teilwra at eu hanghenion: erys hwnnw’n sylfaenol i’n dull o weithredu yn y ganrif hon.

Un peth sydd yn dra gwahanol yn awr yw’r ganran fechan o gyrsiau y trefnir trwy gyfrwng y Gymraeg i gymharu gydag oes y Silyns. Yr ydym yn ymwybodol iawn o hyn ac yn ymateb iddo gyda chynnydd yn y rhan yma o’n darpariaeth. Cymerwn o ddifri ein cyfraniad wrth gynorthwyo’r ymdrech i gael miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 ac felly’n gwneud llawer i ehangu ein cwmpas yn y maes, trwy gyd-weithio’n glos gyda’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol a’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol. Mae natur wirfoddol y rhwydwaith a sefydlwyd gan y Silyns, wedi ei seilio ar ganghennau a chymuned, hefyd yn wahanol 75 blynedd a mwy wedyn. Ond parhawn i fod yn falch o ddefnyddio arlwy o leoliadau cymunedol ble mae dysgwyr yn teimlo’n gartrefol ac yn gysurus yn eu cynefin, a rhwydwaith o diwtoriaid sydd â chysylltiad gyda’r ardaloedd ble maent yn dysgu.

Y datblygiad olaf y byddai’r Silyns yn siomedig amdano yw tranc diweddar y seren wib yn nenfwd addysg gydol oes yng Nghymru, sef Coleg Harlech. Roedd hwn yn sefydliad ble’r oedd y ddau ohonynt yn gysylltiedig yn ei dyddiau cynnar, yn enwedig gyda’r ysgolion haf yno. Bu cilio yn yr ariannu a’r gofyn am y ffurf honno o addysg breswyl i oedolion ac o ganlyniad bu’n rhaid inni addasu a chanolbwyntio ein hegni ar waith gyda’i gwreiddiau yn ein cymunedau gan gynnig dulliau eraill o addysg sydd yn parhau i fod yn berthnasol.

Stephen Thomas
Ysgrifennydd y Cwmni
Medi 2019

Yn ôl i'r newyddion

Angen unrhyw help?

Fideo Cefnogi

Beth bynnag yw eich ymholiad - mawr neu fach - gallwn ni helpu

Cymorth a Chefnogaeth


arrow_upward
×
Mewngofnodi i'ch rhad ac am ddim

MyAccount

Mewngofnodi i MyAccount i gyflymu eich cofrestriad i’ch cwrs nesaf ac i gadw golwg ar eich dysgu gyda ni!

I fewngofnodi, nodwch eich cyfeiriad e-bost cofrestredig a'ch cyfrinair ac mae'n barod ichi fynd!
Cofiwch, defnyddiwch yr un cyfeiriad e-bost i fewngofnodi bob tro y byddwch angen mynediad i'ch MyAccount.

Heb gofrestru? Cofrestrwch yma
Angen Cymorth Mewngofnodi?